EYT DÜZENLEMESİNİN DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ-1
Mart ayının neredeyse sonuna gelmiş olmamıza rağmen, pek çok şirketin hala EYT’lilerin emekli olması sonrasında, istemeleri halinde çalışmalarına devam ettirilip ettirilmeyeceği ve devam ettirileceklerse çalışma şartlarının nasıl olacağı noktasında karara varamadıklarını görüyorum.
Hatırlayacağınız üzere; mevcut #EYT düzenlemesi ile 8 Eylül 1999 öncesinde sigortalı olup kadınlarda 20, erkeklerde 25 yıl sigortalılık süresini tamamlayanlar ve işe başlama tarihine göre 5 bin ile 5 bin 975 gün arasında değişen prim günü şartını da tamamlayanlar emekli olma hakkı kazandı.
Düzenleme sonrasında, çalışma hayatında zaten bunalan özellikle birçok beyaz yakalı çalışanın iş yaşamından ayrılmasını bekliyorum. Bununla birlikte emekli olup da çalışma yaşamına devam etmek isteyen birçok çalışanın bulunduğu da bir gerçek. İşin doğrusu ekonomik koşulların zorluğu hepimizi tedbir almaya ve birtakım değişikliklere yönlendiriyor.
Öncelikle emeklilik sebebi ile çalışanların nasıl işten çıkarılacağını konuşalım. İşverenler, EYT kapsamındakilerin işten çıkartma işlemlerinde normal emeklilik prosedürlerini izleyecek olup bu kapsamda, işten çıkartma için 8 numaralı kodu kullanacaklar.
İşverenler emekli olan çalışanına hak ettiği kıdem tazminatını ve varsa ücret, yıllık izin gibi işçilik alacaklarını çalışanlarına ödeyerek süreci sonlandıracaklar. Tarafların yazılı olarak anlaşması halinde bu ödemeler taksitler halinde yapılabilir. EYT kapsamında olan çalışanlar bakımından ihbar tazminatı ödenmesi söz konusu değil.
Bu süreçte ihtiyari arabuluculuğun uygulanması her iki taraf için de faydalı. Arabuluculuk yolu ile her iki tarafın da hakları korunacağından ve olası davaların önüne geçileceğinden arabuculuktan faydalanılmasını tavsiye ederim.
EYT’lilerin kıdem tazminatına ilişkin Kredi Garanti Fonu’ndan destek verileceği belirtilmesine rağmen bu uygulamanın nasıl yapılacağı henüz netleşmedi. Bu konudaki belirsizliğin en kısa sürede çözülmesini umuyorum.
Öte yandan, işverenin, EYT kapsamında emekli olanların, 30 gün içinde aynı iş yerinde çalışmaya başlamaları halinde, yüzde 5 oranında sosyal güvenlik destek primi indirimi hakkından yararlanabileceğini de hatırlatalım. Bu kapsamdaki personel sayısı dikkate alındığında söz konusu teşvik yeterli olmamakla birlikte kullanılmalıdır.
Danışan şirket yetkilileri ile yaptığım görüşmelerde tarafıma sorulan soruların büyük bir kısmı emekli olan ve emekli aylığı alan kişilerin iş yaşamına aynı şirkette nasıl devam edecekleri, yıllık izin haklarının devredilip devredilemeyeceği, başka bir pozisyonda çalıştırılıp çalıştırılamayacağı, ücretlerinin ve diğer yan haklarının değiştirip değiştirilemeyeceği üzerinde toplanıyor.
İşverenlerin endişe ettiği diğer bir konu ise yetişmiş ve nitelikli çalışanların emekli olup şirketten ayrılacak olması. İşverenler yetişmiş ve nitelikli iş gücünü elinden kaçırmak istemiyorlar. Bu konu, bir yönü ile de şirketlerin personel yetiştirme ve çalışanların şirket bağlılığı noktasındaki becerilerini de sorgulamalarına sebep oluyor.
Bu süreçte tartışılması gereken diğer bir konu da özellikle küçük ölçekli ve çalışanların kıdem tazminatlarını ödeme konusunda hazırlıklı olmayan şirketlerin yaşayacakları kriz durumu.
Her gün sayısız yeni şirketin kurulduğu ülkemizde, yaşanılan bir sürü felaketten ve ekonomik krizlerden, iç ve dış politikadaki istikrarsızlıklardan sonra zaten ekonomik zorluk yaşayan ve daha da küçülen küçük ölçekteki şirketlerin bir de EYT’li çalışanların ödemelerini nasıl yapacakları sorusu hepimizi düşündürüyor. Buradaki asıl soru ise birçok şirketin, çalışanların kıdem tazminatı karşılığı ayırmaları beklenen bütçeyi neden ayırmadıkları ya da ayıramadıkları.
Bu küçük tespitler üzerine bir sonraki yazımda da bu sorulara çözüm önerilerim üzerinde duracağımı belirtmek isterim. Bu arada aklınıza takılan başkaca konular var ise katkıda bulunmanızı da bekliyorum.